ৱীলহেল্ম কনৰাড ৰৱেণ্টজেন
ঊনৈশ শতিকাৰ মাজভাগ মানৰ পৰা য়ুৰােপৰ পৰীক্ষাগাৰবিলাকত এটা বিষয়ৰ গভীৰ গৱেষণা চলিছিল। বিষয়টোৰ নাম আছিল ‘গেছৰ মাজেদি বিদ্যুৎ পৰিবহণ’। এই গৱেষণাই পদার্থবিজ্ঞানৰ কেইবাটাও দিশ মুকলি কৰিলে। ক’বলৈ গ'লে, আধু
ঊনৈশ শতিকাৰ মাজভাগ মানৰ পৰা য়ুৰােপৰ পৰীক্ষাগাৰবিলাকত এটা বিষয়ৰ গভীৰ গৱেষণা চলিছিল। বিষয়টোৰ নাম আছিল ‘গেছৰ মাজেদি বিদ্যুৎ পৰিবহণ’। এই গৱেষণাই পদার্থবিজ্ঞানৰ কেইবাটাও দিশ মুকলি কৰিলে। ক’বলৈ গ'লে, আধু
চৰাইৰ দৰে আকাশত উৰাৰ আগ্রহ মানুহৰ অতি পুৰণি। তাহানি কালৰ হিন্দু আৰু গ্রীক উপকথাবিলাকত মানুহে আকাশত উৰাৰ কল্পনাৰ কথা পােৱা যায়। নাৰদৰ ঢেকীৰ কথা কোনে নাজানে? পিছৰ যুগৰ বহুতাে মানুহে আনকি পিঠিত কৃত্রিম
ভাৰতবর্ষ এসময়ত জ্যোতির্বিজ্ঞানৰ পথ-প্রদর্শক আছিল বুলিব পাৰি। খ্রীষ্টিয় পঞ্চম-ষষ্ঠ শতিকাতে আর্যভট্ট, ব্ৰহ্মগুপ্ত, বৰাহমিহিৰ আদিৰ দৰে জ্যোতির্বিদে ভাৰতত জন্ম গ্রহণ কৰিছিল। কিন্তু কালক্ৰমত ইয়াৰ চৰ্চা
বয়স মানুহৰ কার্যক্ষমতাৰ মাপকাঠি নহয়—ইতিহাসত ইয়াৰ ভুৰিভুৰি প্ৰমাণ পােৱা যায়। বিজ্ঞানৰ ইতিহাসতো ইয়াৰ প্ৰমাণ তাকৰ নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৰীক্ষামূলকভাৱে ভেকুৱাম সৃষ্টি কৰোঁতা টৰিচেল্লিৰ মৃত্যু হৈছিল ঊ
ঊনৈশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু কুৰি শতিকাৰ আগভাগৰ দোমােজাৰ কালছােৱাক ভাৰতীয়, বিশেষকৈ বঙ্গীয় ইতিহাসৰ নৱন্যাসৰ যুগ বুলিব পাৰি। সুদীর্ঘ ইংৰাজ শাসনৰ ফলস্বৰূপে এই কালছােৱাত বহুতাে ভাৰতীয় লােক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ
ওঠৰ শতিকাটো ফৰাচী লােকসকলৰ বাবে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ যুগ। বিশ্ব ইতিহাসৰ বহুখিনি পাত জুৰি ৰখা বিখ্যাত “ফৰাচী বিপ্লৱৰ" সূচনা হৈছিল এই শতিকাটোৰেই শেষৰ ফালে। এই বিপ্লৱৰ ঠিক আগৰ ফৰাচী সমাজখন আছিল হুলস্থুলীয়া,
কুৰি শতিকাত জন্ম গ্রহণ কৰা আমেৰিকাৰ পদার্থবিজ্ঞানীসকলৰ ভিতৰত ৰবাৰ্ট অ’পেনহেইমাৰ অন্যতম। পৰমাণুবােমাৰ লগত জড়িত লােক বুলিয়েই তেওঁ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰিচিত যদিও সেয়েই তেওঁৰ একমাত্ৰ পৰিচয় নহয়। আধুনিক পদ